Chính sách biên tập

Nếu bạn vừa đọc một con số trên trang này và tự hỏi nó ở đâu ra, thì trang này là câu trả lời.

Trạm Nhà Đất tự đặt ra vài quy tắc cho việc viết, và đây là chỗ nói rõ chúng là gì. Có cái để đối chiếu thì bạn mới bắt lỗi được chúng tôi.

Bài ở đây được viết ra sao

Trạm Nhà Đất không viết trước rồi mới đi tìm nguồn. Ngược lại.

Trước khi có một chữ nào, phải có một cuốn sổ. Sổ đó ghi từng dữ kiện sẽ đưa vào bài, mỗi thứ một dòng, kèm đường dẫn tới nơi đã công bố nó và ngày công bố. Không có dòng trong sổ thì không có câu trong bài.

Soạn xong, bài phải qua một lượt soát theo đúng những quy tắc ở mục dưới. Và mỗi bài đều có người trong toà soạn đọc lại trước khi lên trang.

Ba thứ Trạm Nhà Đất không bao giờ làm

Nêu một con số không có nguồn. Trạm Nhà Đất dò ngược mọi con số trong bài về cuốn sổ kia. Tra không ra thì bài dừng tại chỗ.

Chỗ này có cái giá mà chúng tôi chịu trả: bài ở đây thường ít số hơn bài cùng chủ đề nơi khác. Số nào không truy được nguồn thì bỏ, chứ không viết cho đầy trang.

Nói chuyện chưa xảy ra như chuyện đã xong. Quy hoạch chưa duyệt, đường chưa khởi công, dự án chưa mở bán. Những thứ ấy phải gọi đúng tên là dự kiến. Viết lấp lửng thì bài không được đăng.

Hứa hẹn. Cam kết mức sinh lời, hứa giá sẽ lên, hay lối nói tuyệt đối tự phong mình đứng đầu thị trường. Luật quảng cáo cấm, và thật ra đó cũng là thứ chúng tôi không muốn viết.

Khâu biên tập chỉnh câu chữ cho dễ đọc, và dừng ở đó. Không sửa một con số, không sửa một căn cứ pháp lý, không thêm bất cứ khẳng định nào chưa có sẵn trong sổ.

Cách này có ăn thua không

Xin kể một chuyện để bạn tự đánh giá.

Có một bài viết rằng từ trung tâm Cần Thơ đi Sóc Trăng khoảng 41 km. Con số ấy có nguồn hẳn hoi. Nhưng nguồn ấy là toạ độ giữa tỉnh Sóc Trăng cũ, tức một điểm nằm giữa đồng chứ không phải thành phố. Đo lại từ thành phố thì ra 53 km. Chênh 12 km, và ai tin con số cũ để tính giờ chạy xe thì sẽ hụt.

Chỗ ấy được sửa trước khi bài lên trang. Nhưng chuyện đó cũng cho thấy giới hạn của mọi lượt soát: nó trả lời được câu "có nguồn hay không", còn "nguồn ấy có đúng chỗ không" thì vẫn phải người ngồi xuống đo lại.

Nguồn nằm ở cuối bài

Bài nào qua cách làm này cũng có khối "Nguồn tham khảo" ở cuối, kể tên những trang mà bài dựa vào. Văn bản pháp quy và cổng nhà nước xếp trên. Báo chí xếp dưới. Cuối cùng là nguồn do đơn vị kinh doanh hoặc bên có quyền lợi cung cấp, và Trạm Nhà Đất ghi rõ đúng như vậy để bạn tự cân.

Một số bài cũ, viết từ trước khi có cách làm này, chưa có khối nguồn. Chúng tôi để nguyên. Dựng nguồn ngược cho chúng là bịa ra một thứ chưa từng có.

Còn ảnh thì sao

Ảnh minh hoạ lấy từ kho ảnh của Trạm Nhà Đất. Một phần trong đó là ảnh dựng lại từ một tấm ảnh có thật, dùng để minh hoạ chứ không phải ghi lại hiện trạng. Những tấm ấy mang chú thích phối cảnh minh hoạ hoặc ảnh mô phỏng.

Trạm Nhà Đất không đưa ảnh dựng ra như thể đó là ảnh chụp một nơi có thật. Ảnh cũng không bao giờ được dùng làm bằng chứng cho điều gì trong bài; bằng chứng nằm ở nguồn được dẫn.

Có một chỗ chúng tôi chưa làm xong, và xin nói luôn: kho ảnh hiện chưa lưu lại xuất xứ từng tấm theo cách tra ngược được. Với ảnh cũ, đôi khi chúng tôi không dám chắc tấm đó chụp hay dựng. Chú thích ghi trên ảnh là thứ đáng tin hơn cả. Phần còn thiếu đang được bổ sung.

Vì sao lại làm theo cách này

Người đi tìm nhà đất thường cần biết về một xã, một phường, một thủ tục cụ thể. Ít ai tra cứu những nơi đông người đọc nhất.

Nên Trạm Nhà Đất cố viết cho đều tay: một xã ít người hỏi cũng được soạn kỹ ngang một thành phố lớn. Chỗ bỏ trống thường lại đúng là chỗ đang có người cần.

Viết nhiều thì dễ. Giữ cho mỗi bài đều truy được nguồn mới là phần tốn công, và đó là chỗ chúng tôi dồn sức.

Nếu bạn thấy chúng tôi sai

Cách làm này giảm sai sót chứ không xoá được sai sót. Nguồn có thể đã cũ. Văn bản có thể đã bị thay thế. Và chúng tôi cũng có lúc đọc sai một điều khoản.

Thấy một con số sai, một căn cứ đã hết hiệu lực, hay chỗ nào không khớp với nguồn được dẫn, xin báo qua trang liên hệ. Chúng tôi sửa và ghi lại ngày sửa.